Verslag van de speurtocht naar Dineke Versteegt.

We pretenderen al geruime tijd dat we een volledig beeld hebben van de gehele familie Versteegt, nu en in het verleden. Het steekt daarom enorm als je weet dat er nog enkele stukken zijn in onze stamboom waarvan duidelijk is dat we er eigenlijk nog te weinig van weten om deze uitspraak voor de volle 100% juist te laten zijn.

1 van die takken waarvan het beeld nog niet helemaal compleet was ontstaat bij Menrinus Versteegt. We wisten via overlevering dat hij 2 dochters had, Dineke en Henny, van 2 verschillende echtgenotes. Maar veel meer dan dat was er eigenlijk niet bekend. Zoiets blijft je dan intrigeren en houdt je jarenlang bezig. Hoe kunnen we nu toch meer hier van te weten komen?

Onderstaand een aangrijpend verslag van deze voornamelijk via het internet verlopen speurtocht. Bij het onderzoek heb ik enorm veel gebruik gemaakt van de site GeneaKnowHow waar een overzicht wordt bijgehouden van alle online te vinden digitale bronnen.

Hieronder de situatie zoals die in 2001 bij ons bekend was.
Menrinus Versteegt, geboren 16-06-1891 te Katwijk, beroep Schippersknecht, overleden 27-04-1956 te Amsterdam
Hij trouwde (1) Maria Theodora van der Est op 10-04-1912 te Rotterdam, geboren ong. 1894 te Rotterdam (dochter van Dirk van der Est en Berendina Roelofsen).
    Kinderen:
               i      Dineke Versteegt.
Hij trouwde (2) Hendrina Anna Catharina van Kempen, op 16-11-1926 te Schoten, geboren 30-10-1889 te Westbroek, (dochter van Gerardus van Kempen en Johanna Elisabeth Spijker) overleden 25-08-1979 te Het Bildt (F).
    Kinderen:
               ii     Henny Wilhelmina Johanna Versteegt, geboren 13-02-1927 te Haarlem.

Dat is al best veel natuurlijk. We wisten ook al dat Menrinus in 1922 in Den Haag gescheiden was, maar toch zie je de nodige zaken staan waar verder onderzoek voor nodig is:
- Zijn 1e vrouw waarvan de geboortedatum niet precies bekend is.
- Zijn oudste dochter waarvan eigenlijk niets meer bekend was dan dat ze Dineke heette.
- Zijn 2e dochter. Zou die niet getrouwd zijn geweest? Heeft ze kinderen? En leeft ze misschien nog?

Onderzoek bij alle bekende online bronnen leverde echter op dat moment niets bijzonders op. Omdat Menrinus in Amsterdam overleden is heb ik allereerst daar eens zijn gezinskaart opgezocht in het online archief van Amsterdam en in papieren vorm aangevraagd. Helaas bevatte die niet meer informatie dan we op dat moment al wisten.

In het online telefoonboek van 2002 werd een mevrouw H. Mulder-Versteegt vermeld in Driehuis (Noord-Holland). Ik vermoedde dat dit Henny, de 2e dochter van Menrinus, zou kunnen zijn. Het bleek het nummer van een verzorgingstehuis te zijn. Toen ik echter belde om dit na te vragen bleek mevrouw Mulder al geruime tijd daarvoor overleden te zijn. Extra informatie kon en mocht men niet geven.
Door weer allerlei online bronnen opnieuw te raadplegen vond ik in maart 2005 een extra aanwijzing op de site van GeneaWeb.nl in de berichten van de burgerlijke stand van Zaanstad. 

Berichten uit de Burgerlijke stand van Zaanstad zijn ook weer bijgewerkt op
mijn homepage van week 19 2002

19 Triesscheijn - Stam Johanna Maria 55 gehuwd Oostzaan
19 Schouten - Velthuis Elisabeth 42 gehuwd Oostzaan
19 Ham van den Antonius Lambertus Theodorus 78 gehuwd Oostzaan
19 Mulder - Versteeg Henny Wilhelmina Johanna 75 w/v J.Mulder Zaanstad

De achternaam klopt niet helemaal, de laatste "t" ontbreekt weer eens, maar de voornamen van Henny kwamen exact overeen, de leeftijd klopte ook en ze was weduwe van J. Mulder. Zou dit de sleutelinformatie zijn die we nodig hadden? Op de site werd aangegeven dat er scans van deze krantenartikelen opgevraagd konden worden, dus dat eerst maar eens gedaan. En inderdaad uit de scan (zie hiernaast) bleek dat het weldegelijk om Henny Wilhelmina Johanna Versteegt (met de t) ging.

Omdat er al de nodige tijd was verstreken tussen haar overlijden en het moment dat ik deze informatie vond ben ik gelijk maar verder gaan zoeken. Zo kon ik ook achterhalen op de site van een begraafplaats in Zaandam dat er een J. Mulder begraven lag. Dus op een goede zaterdagmiddag daar maar eens gaan kijken of dit graf te vinden was. Mogelijk dat er inmiddels ook meer informatie op de grafsteen zou staan over zijn vrouw. Helaas, ik heb een groot deel van de dag over het kerkhof gezworven, maar het bewuste graf niet kunnen vinden.

De tijd verstrijkt en zo af en toe ben je weer eens bezig om allerlei zaken online te onderzoeken. Begin augustus 2006 vond ik een site waar allerlei kranten van 1910 tot 1945 online bekeken en doorzocht konden worden. Ik vond daar in de editie van 20 februari 1937 van de Haagse krant "Het Vaderland" de hiernaast staande huwelijksafkondiging. Zou deze B. Versteegt 1 van de kinderen van Menrinus kunnen zijn? Door even goed te kijken naar de al beschikbare informatie zou het zeer waarschijnlijk kunnen zijn dat de oudste dochter naar haar oma Berendina Roelofsen vernoemd was. Dan zou Berendina haar doopnaam kunnen zijn en Dineke haar roepnaam. Het zou best kunnen, maar op grond van alleen deze informatie hebben we natuurlijk nog niet genoeg bewijs dat het ook echt zo is. Het was duidelijk dat er verder onderzoek nodig was. Ik heb toen in overleg met Henk wel besloten de informatie van haar voorgenomen huwelijk met P.A. Arendse alvast in onze database op te nemen, zodat het later ook via de stamboomoverzichten op de site gepubliceerd kon gaan worden. 

Over Menrinus zelf vond ik ook nog wat "interessante" krantenartikelen uit de jaren 1922-1927. Duidelijk was wel dat hij het ook niet makkelijk had. Wat me daarbij opvalt is dat de "verdachte" met naam en toenaam wordt genoemd en de aangever slechts met zijn initialen. Tegenwoordig is het precies andersom volgens mij.

Bij het faillissement uit 1927 hier links staat abusievelijk Henricus Versteegt, maar we weten zeker dat het hier Menrinus betrof.

 

Omdat ik over Dineke/Berendina verder niets meer kon vinden op dat moment ben ik toen ook maar eens gaan zoeken naar wie P.A. Arendse nou precies was. Onder ander via google vond ik een aantal sites die ondermeer over oorlogslachtoffers en het Englandspiel gingen. Op een aantal van deze sites wordt Pieter Arnoldus Arendse genoemd als geheim agent in de 2e wereldoorlog die na in 1943 gedropt te zijn geweest achter de vijandelijke linies door verraad direct werd opgepakt en later in concentratiekamp Mauthausen werd geŽxecuteerd. Bijzonder interessante achtergrondverhalen zijn hierover te lezen op

een site met uitleg over wat het Englandspiel nu precies inhield op http://home.hetnet.nl/~bkolster/Englandspiel/ en

op onderstaande site is echt heel veel te lezen over de achtergronden en het verloop van het Englandspiel.
http://www.englandspiel.eu/

Bekijk vooral ook eens de pagina over Mauthausen. Waarschuwing vooraf: hier staat op een bijzonder aangrijpende manier beschreven hoe de gevangengenomen Nederlandse geheim agenten, waaronder Pieter Arnoldus Arendse, de laatste dagen van hun leven hebben meegemaakt.

Deze Pieter Arnoldus Arendse was iets ouder dan Dineke en was in Den Haag geboren. In Den Haag had ook het huwelijk van Dineke plaatsgevonden, dus wie weet zitten we hier toch echt op het goede spoor. Maar waarom gaat iemand die nog maar zo kort getrouwd was zich bezig houden met zulke riskante aangelegenheden? Vragen, vragen en nog eens vragen, maar nog steeds weinig concrete antwoorden.

Al met al had ik dus nog steeds te weinig zekerheid dat dit de echtgenoot van Dineke betrof. Om hier meer zekerheid over te krijgen heb ik bij het Centraal Bureau voor Genealogie eind augustus 2006 de persoonskaart van deze Pieter Arnoldus Arendse opgevraagd. Dat moet schriftelijk onder vermelding van de exacte geboortedatum en plaats van de betreffende persoon en wordt alleen verstrekt als de persoon al geruime tijd overleden is. Van Pieter Arnoldus Arendse had ik de geboortegegevens inmiddels via 1 van bovengenoemde sites ook gevonden. Van Dineke wisten we die nog steeds niet, maar van haar zus Henny wel. Dus ook gelijk maar de persoonskaart van Henny opgevraagd. Wie weet wat dat allemaal nog meer voor informatie zou opleveren. Er gaan uiteraard enkele weken overheen voordat de gevraagde informatie door het CBG geleverd kan worden.

Ondertussen loopt alles natuurlijk gewoon door. Begin september 2006 zag ik dat op de site van het Rotterdamse Archief nieuwe akten waren bijgevoegd die nu ook online te raadplegen waren. Het digitaliseren en online raadpleegbaar maken van alle aktes uit het verleden is een tijdrovend proces waar door allerlei instellingen en vrijwilligers heel hard aan gewerkt wordt. Stukje bij beetje komt zo steeds meer informatie online beschikbaar. Tussen deze nieuwe akten vond ik ook de geboorte gegevens van de 1e vrouw van Menrinus. Eindelijk weer eens een concreet stukje informatie voor onze stamboom kunnen toevoegen.

Half september 2006 kwam er bericht van het Centraal Bureau voor Genealogie uit Den Haag. De persoonskaart van Pieter Arnoldus Arendse was niet aanwezig!!! Zou dat iets met het geheim agent zijn van hem te maken hebben? Ik weet het niet, maar vreemd vond ik het wel op dat moment. De persoonskaart van Henny, de 2e dochter, gaf echter een hele hoop extra informatie, zodat we in 1 keer wisten dat ze eerder gehuwd was geweest. De gegevens van haar echtgenoten stonden er op vermeld etc. Een deel van de puzzel was nu tenminste opgelost. Maar wat was er nou van Dineke terechtgekomen? De speurtocht ging voort.

De nodige tijd was inmiddels verstreken waarbij allerlei zaken online onderzocht werden zonder dat dit ook maar iets extra's aan informatie opleverde. Tot ik op 13 februari 2007 onderstaande email kreeg van Dirk de Boer uit Leeuwarden:

Geachte heer Versteegt,

Uit gegevens van uw fraaie site blijkt dat Berendina (Dineke) Versteegt, geb. 05-03-1915 te Den Haag een dochter was uit het huwelijk van Menrinus Versteegt en Maria Theodora van der Est. Laatstgenoemde trouwde, na gescheiden te zijn van Menrinus, met een verre verwant van mij, nl. Roelof Gatzes de Boer. Berendina werd zodoende stiefdochter van Roelof de Boer. Na haar huwelijk met P.A. Arendse emigreerde zij per 23-02-1938 naar Zuid Afrika.

Tenzij privacy-redenen het verhinderen, ben ik zeer benieuwd naar geboortedatum en -plaats van P.A. Arendse, plaats van huwelijk, beroep(en) en eventuele datum en plaats van overlijden. Deze gegevens zijn bedoeld ter completering van de genealogie van mijn familie De Boer. Mocht u mij deze gegevens kunnen en willen verstrekken, dan zou ik u zeer erkentelijk zijn.

Met vriendelijke groet,
Dirk de Boer
Leeuwarden

Ik sprong zowat een gat in de lucht toen ik dit las. Hier werd de geboortedatum en plaats van Dineke op een presenteerblaadje aangereikt. Het feit dat ze naar Zuid Afrika emigreerde verklaarde ook meteen waarom er hier in Nederland niets meer over haar gevonden kon worden. Het was duidelijk dat de eerdere beslissing om de weinige informatie die ik had over het waarschijnlijke huwelijk van Dineke met P.A. Arendse op onze site te publiceren hier heel goed gewerkt heeft. Het was voor Dirk de Boer in ieder geval de aanleiding om bovenstaande email te sturen.

Ik schreef Dirk dus meteen dezelfde dag nog terug dat ik heel blij was met zijn email. Heb hem daarin ook de stand van zaken met betrekking tot mijn onderzoek naar Dineke en P.A. Arendse uitgelegd, waarbij we dus nog steeds niet 100% zekerheid hadden dat de geheim agent Pieter Arnoldus Arendse dezelfde persoon was als die in de huwelijksaankondiging uit 1937 met B. Versteegt werd genoemd. Tevens heb ik hem toen gevraagd welke "bewijsstukken" hij had aangaande de geboorte en emigratie van Dineke.

Uit zijn antwoord blijkt dat hij een persoonskaart heeft van Roelof Gatzes de Boer waarin Dineke als stiefkind wordt genoemd. Haar geboortedatum en plaats staan hierop vermeld, evenals de datum dat ze naar Zuid Afrika vertrok.

Alle reden dus om eens te proberen of er in Zuid Afrika online bronnen zijn te vinden die wellicht iets meer informatie over de emigratie zouden kunnen geven. Nou die bronnen blijken er weldegelijk te zijn. En zelfs meer dan dat. Naast een bevestiging dat ze in 1938 als immigrante was binnengekomen in Zuid Afrika vond ik via deze link een document waaruit valt af te leiden dat Dineke in 1940 is overleden in Zuid Afrika. Tevens wordt hierin bewezen dat de naam van Dineke's echtgenoot inderdaad Piet(er) Arnoldus Arendse is. "Surviving spouse" betekent "overlevende echtgenoot". We kunnen dus hieruit zondermeer concluderen dat ze in 1940 overleed.

Nu aangetoond is dat alle vermoedens al die tijd juist zijn geweest en we weten dat zijn vrouw al jong was overleden valt ook beter te begrijpen waarom Pieter Arnoldus Arendse in de oorlog de stap heeft genomen om als geheim agent vanuit Engeland te gaan opereren. Verder archiefonderzoek leverde in het online archief van Den Haag zijn overlijdensakte op. Ook hier is weer de klassieke fout gemaakt om de laatste "t" achter onze naam weg te laten.

Voor ons is het overduidelijk dat de in 1953 postuum aan Pieter Arnoldus Arendse toegekende dapperheidsonderscheiding, het Bronzen Kruis, meer dan verdiend was.

Alle gevonden aanvullingen voor dit stukje van onze stamboom leveren uiteindelijk 5 of 6 extra regeltjes op in het stamboomoverzicht van onze familie. Maar het is goed om eens te laten zien welke wereld er schuil gaat achter het tot stand komen van zo'n overzicht.

Uiteraard blijven er altijd nog onbeantwoorde vragen over. Wanneer precies en onder welke omstandigheden is Dineke overleden in Zuid Afrika? Had Henny kinderen? Had Menrinus na zijn 2e scheiding nog andere relaties waar misschien ook kinderen uit voortgekomen zijn?
Kortom....... De speurtocht duurt voort.

 

Aanvullingen:

In Februari 2009 maakte Lucas Bruijn me er via een email op attent dat in de tuin van de ambassade in Pretoria een monument staat waar ook de naam van P.A. Arendse op voorkwam.

De linker foto is genomen door militaire attachť van Zuid Afrika in Pretoria, Luitenant Kolonel Mike Meijburg

Tevens gaf Lucas aan dat er bij de National Archives , Kiew Gardens in London ook een dossier van P.A. Arendse voorhanden is en dat dit online op te vragen zou zijn. Uiteraard dat direct gedaan. Deze scans zijn terug te vinden in het EPA (Electronisch Persoons Archief) van Piet Arendse op deze site. Klik daarvoor op het volgende icoontje: 

Dit geeft weer een klein beetje meer inzicht in wat voor man Piet Arendse was.

 

April 2009:
Op 14 april kreeg ik een uitgebreide email van Dini Arendse waarin zij vertelt dat Piet Arendse haar oom is en dat Dineke bij haar in de familie altijd Dina genoemd werd. Daarnaast stuurde ze een heleboel foto's mee van Dina en Piet. Hieronder zie je een groot deel van deze email:

Van: Dini
Verzonden: dinsdag 14 april 2009 13:30
Aan: Aat@Versteegt.net
Onderwerp: Puzzelstukjes van Berendina Versteegt

Vorige week zat ik een beetje te googlen op mijn naam, en tot mijn verbazing kwam ik de naam Pieter Arnoldus Arendse tegen. Die combinatie kon alleen maar de naam van mijn oom zijn. Ik ben in 1949 geboren, dochter van Jan Albert, de jongere broer van Piet, dus ik heb hem en zijn eerder overleden vrouw niet gekend, alleen van de overlevering. Mijn beide ouders zijn overleden, dus details kan ik ze niet meer vragen, maar ik heb nog wel foto’s en een album van oom Piet uit Zuid Afrika. Aan de hand daarvan en aan mijn herinneringen kom ik tot het volgende verhaal.

Mijn grootvader kwam van een arm gezin van 10 kinderen, maar hij had de ambitie om zich daaraan te ontworstelen, dus na zijn dienstplicht bij de cavalerie heeft hij voor de oorlog o.a. gewerkt als filiaalchef bij de Volharding in Den Haag (later de Co-op) en als bode bij het ziekenfonds de Volharding. Hij trouwde een Achterhoeks dienstmeisje die uit een redelijk welgesteld boeren gezin uit Winterswijk kwam, maar buiten een mooie linnenuitzet bracht ze geen geld mee, dat viel aan haar neef toe. Vrouwen deelden toen niet zo in de erfenis. Ze kregen 3 kinderen, Piet, de oudste, dan Leida die vanaf haar 13e niet meer lopen kon vanwege reuma (?) en die altijd het zorgenkindje bleef tot ze in een verpleegtehuis werd opgenomen, en Jan Albert, mijn vader die op 14 juli 1913 is geboren en op 17 maart 1995 is overleden.

De ambitie om zich te verbeteren hadden beide zoons ook, mijn vader zowel als oom Piet hebben na de lagere school op de ambachtschool een vak geleerd, mijn vader werd machinebankwerker en Piet werd timmerman in de bouw. Piet zat op turnvereniging K en V, zoals op een foto geschreven staat, die afkorting zal staan voor Kracht en Vlugheid, zoals een beetje googlen oplevert bij diverse sportverenigingen, waaronder ook turnverenigingen. Op een foto is een wedstrijd te zien, dus hij zal niet onverdienstelijk geturnd hebben. Of hij daar Dina heeft ontmoet weet ik niet. Dina werkte bij de Sierkan in Den Haag, volgens internet opgericht door een Haagse apotheker om de kwaliteit van de melk in Den Haag te verbeteren. Volgens de overlevering trok de vader van Dina steun en onderhield zij het gezin met haar loon. Mijn vader heeft na de ambachtschool altijd werk gehad, maar ik vermoed dat in de crisisjaren de bouw in Nederland ook wel op z’n gat lag, wat de emigratieplannen aannemelijk maakt. Op de foto’s van 10 april 1936 in het fotoalbum zie je Dina en Piet wel samen op het schip, maar ik denk niet dat zij toen mee is gegaan naar Zuid Afrika. Op de foto’s daarna zie je alleen landschappen en Piet in de bouw. En Piet studerend op de kamer die hij kennelijk deelt met een andere man, gedateerd op de achterkant 23-5-1937, met een grote foto van Dina op het dressoir. Dan is er de raadselachtige uitnodiging voor het huwelijk, zonder jaartal en zonder duidelijke locatie. Huwelijk volgens uw gegevens op 20-2-1937, maar het feest was op 5 maart, ze zouden het toch niet en in ZA en in Den Haag gevierd hebben? Het kan zijn dat ze met de handschoen zijn getrouwd, ik kende dat begrip wel al heel vroeg. Dit vind ik toch nog een raadselachtig geheel.

Uit de foto’s in het album krijg ik de indruk dat ze het goed hadden in Zuid Afrika, hun interieur zag er goed uit, ze hadden in 1939 een koelkast, een geiser, een badkamer. Ze tennisten en hun kleren zagen er mooi uit. Mijn vader had vroeger de smoking van Piet geerfd, die smoking die hij nodig had voor de diverse party’s en officiŽle gelegenheden die hij en Dina bezochten. Niet dat mijn vader die smoking paste, maar mijn zus en ik vonden hem prachtig, zo deftig. Wij had trouwens ook zijn timmerkisten geŽrfd, vol raadselachtig gereedschap, schaven en hamers en beitels, ik mocht daar graag op zolder mee spelen, waarbij een onhandige actie met een nijptang heeft me een klein stukje van een voortand heeft gekost.

Dina en Piet hadden geen kinderen, die konden zij waarschijnlijk niet krijgen, er staat me bij dat dat wel tragisch was. Er zijn in het album diverse foto’s van Dina met baby’s, zo te zien was zij dol op kinderen.

En in 1940 is Dina overleden. Zij had een hartkwaal. Aan de foto’s te zien waarop zij in 1939 nog sportief was, denk ik niet dat het een slopende hartkwaal was, maar dat zij plotseling is overleden.

Op uw site staat dat zij Dineke heette, ik ken haar alleen als Dina. Het kan zijn omdat mijn grootouders haar altijd zo noemden, mijn vader trouwens ook, als zij het over haar hadden, maar op haar graf meen ik te lezen: “Dien ik zal je nooit vergeten – rust in vrede”, dus Piet zal haar Dien genoemd hebben.

En ik ben Berendina Marie genoemd, naar Berendina Versteegt en Marie Plewka, een tante van moeders kant.

Met vriendelijke groet

Dini Arendse
 

Dankzij Dini kunnen we nu dus ook voor het eerst foto's van Dineke/Dina laten zien en weten we weer heel wat meer over haar en haar man.

Een aantal foto's uit het familie album zijn in het EPA van Dineke en Piet terug te vinden. De informatie die Dini ons kon verstrekken en de foto's daarbij geven heel wat meer achtergrond informatie over hen. Uiteraard heb ik Dini hartelijk bedankt voor al deze info en foto's en wil dat op deze plaats nogmaals doen.

Er zat ook een uitnodiging voor de feestavond voor hun huwelijk bij. Deze vond plaats op 5 maart. We gaan er maar even vanuit dat dat in 1937 moet zijn geweest gezien de huwelijksafkondiging die we eerder in de krant hadden gezien. 5 maart was ook de verjaardag van Dineke/Dina. Ze is dus getrouwd op haar 22e verjaardag.

Op de foto van het graf van Dina staat ook haar exacte overlijdensdatum (23-04-1940).  Al met al dus weer een paar feiten in onze database kunnen toevoegen dankzij Dini. Maar veel interessanter is het natuurlijk om de verhalen en persoonlijke informatie achter al deze feiten op te kunnen slaan. Of zoals Dini het formuleerde:

Ik vind het goed dat de familiegeschiedenis bewaard blijft, nu de families steeds meer versnipperd raken, is het belangrijk de verhalen te bewaren. Ik ben blij dat ik een stukje van de puzzel van jullie familiegeschiedenis heb kunnen invullen, zeker omdat ik denk dat Dina en Piet bijzondere mensen waren.

Met vriendelijke groet
Dini

En ik sluit me daar graag bij aan.

 

Voor het laatst bijgewerkt door Aat Versteegt op 17-04-09